Aminozuren (stikstofhoudende producten)
Aminozuren zijn de bouwstenen van eiwitten die mens en dier opnemen via de voeding. Er zijn miljoenen verschillende eiwitten, die we vinden in melk, vlees, veren, die allen uit dezelfde 20 verschillende aminozuren zijn opgebouwd.

Tryptofaan                                                     Lysine

Indeling van de aminozuren
Aminozuren hebben in de samenstelling van hun moleculen, zoals in hun naam vervat is, twee functionele groepen, namelijk de aminogroep (-NH2) en de carbonzuurgroep (-COOH). Een indeling is te maken naar zure-, basische- en neutrale aminozuren:
 

Essentiële aminozuren
Niet alle aminozuren hebben voor het menselijke en dierlijke organisme dezelfde betekenis. Slechts tien van de bovengenoemde aminozuren zijn onontbeerlijk en moeten, vergelijkbaar met vitaminen, tezamen met het voer of water toegediend worden. Deze aminozuren worden essentiële aminozuren genoemd. Onderstaande tabel geeft weer welke de essentiële aminozuren zijn.

Niet-essentieel zijn: alanine, asparaginezuur, cystine, glutaminezuur, glycine, hydroxiproline, proline, serine en tyrosine.

De indeling naar essentiële en niet-essentiële aminozuren mag niet de indruk wekken dat de laatste groep niet noodzakelijk zou zijn voor het organisme voor de aanmaak van de eigen eiwitten. Het organisme is wel in staat deze zelf aan te maken of om te zetten. Daarvoor is echter een voldoende aanvoer van koolhydraten en geschikte stikstofverbindingen noodzakelijk.

Limiterende aminozuren
De eiwitsynthese is noodzakelijk voor de groei van een organisme. Hiervoor worden de nodige aminozuren aan elkaar gerijd volgens de genetisch vastgelegde volgorde. Hierbij worden zowel essentiële als niet essentiële aminozuren gebruikt. Is er nu echter in de samenstelling van de eiwitketen een aminozuur nodig dat niet in de “aminozuur-voorraad” aanwezig is, dan komt de eiwitsynthese tot stilstand. Wanneer het om een niet-essentiëel aminozuur gaat, is het lichaam nog in staat dit aminozuur aan te maken en de eiwitsynthese op die manier verder te laten lopen. Gaat het echter om een essentieel aminozuur, dan moet dit tesamen met het voer opgenomen kunnen worden. Gebeurt dit niet, dan “limiteert” dit aminozuur de eiwitsynthese. Een tekort aan limiterende aminozuren leidt ook tot een groot overschot aan niet-limiterende aminozuren, die via de mest en de urine uitgescheiden worden en de N-uitstoot naar het milieu toe verhogen. Bij de behoeftebepaling onderscheidt men eerst-, tweede- en daaropvolgende limiterende aminozuren. Bij gevogelte zijn meestal de zwavelhoudende aminozuren methionine en cysteïne eerstlimiterend. Bij varkens is dit lysine. Het maakt niet uit of de aminozuurbehoefte gedekt wordt via voedereiwit of aminozuur-toevoegingen. Deze laatste hebben het grote voordeel dat ze 100% verteerbaar zijn. Methionine, lysine, threonine en tryptofaan worden frequent aan mengvoeders en/of drinkwatersystemen toegevoegd. Zij verbeteren de biologische waarde van de via het voer geleverde eiwitten en verminderen het percentage eiwitten (stikstof ) nodig in het voer. De hoeveelheden die toegevoegd worden liggen tussen 0,01 en 0,4%.

Productie
Aminozuren kunnen op drie manieren geproduceerd worden:
 

	synthetisch (chemisch): bv. methionine
	via fermentatieve weg: bv. lysine, threonine, tryptofaan
	door extractie uit gedenatureerde eiwitten

Voordelen van het toevoegen van aminozuren
Het toevoegen van aminozuren maakt het mogelijk om het eiwitgehalte van de voeders te verlagen, waardoor de stikstofuitscheiding en de urineproductie verminderen. De voerkosten kunnen hierdoor dalen en dierprestatie neemt toe.

Lijst van de belangrijkste aminozuren in de veevoeding

Methionine:

	DL –methionine
	N-hydroximethyl-DL-methionine-calcium-dihydraat.
	Zink-methionine
	Vloeibaar concentraat van DL-methionine-natrium
	DL-methionine, technisch zuiver, beschermd met copolymeer vinylpyridine/styreen

Lysine:

	L-lysine
	Vloeibaar concentraat van L-lysine
	L-lysine-monochloride
	Vloeibaar concentraat vanL-lysine-monohydrochloride
	L-lysinesulfaat en de bijproducten ervan, verkregen door gisting
	L-lysinefosfaat en de bijproducten ervan, verkregen door gisting

Threonine:

L-Threonine

Tryptofaan:

	L-tryptofaan
	DL-tryptofaan

Mengsels van vloeibare aminozuren worden op bedrijfsniveau steeds meer ingezet om de voeding en bedrijfsresultaten nog beter op elkaar af te stemmen.


« Terug naar uitleg voedingsstoffen